آبرودار امام عصر باشیم !
شیعیان ، بخواهند یا نخواهند منتسب به اهل بيت و به خصوص امام زمانشان هستند . دیگران در آئینه ی کسانی که دم از ولایت امام زمان و ضرورت پیروی از اهل بیت می زنند ، آثار تربیتی مکتب اهل بیت را به نقد و سنجش می گذارند . آنها نزد خود به تجزیه و تحلیل می پردازند تا ببینند گرایش به اهل بیت ، انسان ها را در چه جهتی سوق می دهد . از این رو بر ماست که به عنوان دوستداران و شیعیان امام عصر بیش از پیش مراقب رفتار خود باشیم .
کارهای زشت به خودی خود زشت و ناپسندند و باید از آنها پرهیز کرد ، اما برای ما که منتسب به اهل بیت و امام عصر هستیم ، آلوده شدن به زشتی ها بسیار بدتر است ، زیرا کار ما مایه آبروریزی اهل بیت و امام زمان نیز می شود . مردم می گویند : ببینید نتیجه تربیت شیعی این است که افراد به چنین کارهایی دست بزنند !
هر چند که این برداشت عوامانه درست نیست ، زیرا رفتار های زشت یک فرد ( چه شیعه و غیر شیعه ) ضرورتا به مکتب او برنمی گردد ، بلکه ممکن است به سوء اختیار خودش و حتی تخلفش از آئین نامه مکتبی اش بازگشت کند . اما با این حال واقعیت این است که عموم جامعه این دقت ها را ندارند و نوعا و بسیار سطحی نتیجه گیری می کنند . دشمن نیز با زیرکی و تردستی از سطحی نگری موجود در جوامع برای تخریب چهره یک مکتب استفاده می کند.
به عنوان نمونه شراب خواری ار زشتکارهایی است که یک مؤمن و حتی یک انسان عاقل به حکم عاقل بودنش نباید به سراغ آن برود . شراب عقل را زایل می کند و انسان را به ارتکاب دیگر کارهای زشت سوق می دهد . در اسلام از خوردن شراب به شدت پرهیز داده شده است . اما گاه دیده شده که برخی مسلمانان نیز به این گناه بزرگ روی آورده اند . اگر کسی از عقوبتی که در انتظار شراب خوار است و خدا و رسول از آن خبر داده اند آگاه باشد و به آن عمیقا توجه کند از نزدیک شدن به شراب گریزان خواهد شد ، اما شیطان نیز در این میان بی کار نیست و با وسوسه هایش کاری می کند که یک مسلمان ! لب به این ماده کثیف بیالاید . ما اگر مسلمانی را دیدیم که مست و بی هوش در کنار خیابانی افتاده است ، آیا سزاوار است شراب خواری او را به پای مسلمانی او بگذاریم ؟ مسلما ای نتیجه گیری غلط است ، اما چه کنیم که دشمنان اسلام و دشمنان تشیع از این گونه نتیجه گیری ها می کنند . بارها شنیده ایم که گفته می شود مسلمانان در کارشان دزدی میکنند ، اما پیروان فلان اقلیت مذهبی کارهایشان درست است . به راستی در کجای اسلام به دزدی در کار توصیه شده است ؟ آیا مسلمانی که در وظایفش کوتاهی می کند ، بر اساس تربیت اسلامی چنین می کند یا آن که این رفتار زشت در اسلام نوعی تخلف به شمار می رود ؟ همه می دانیم دزدی این شخص ربطی به مکتب اسلام ندارد ، ولی شاهدیم که بدکاری افراد در عمل باعث آبروریزی برای مذهب آنها نیز می شود .
با توجه به شیوع این گونه نتیجه گیری ها ما شیعیان موظفیم که در مورد رفتارهای خود ، دو چندان و بیش از پیش دقت کنیم و بدانیم که جدیت ما در درست کاری ، علاوه بر خوبی ذاتی اش ، در حکم یاری امام عصر نیز می باشد و بی پروایی و زشت کاری ما ، علاوه بر قبح ذاتی اش ، تضعیف کننده موقعیت اجتماعی مکتب شیعه در جامعه نیز هست .
یکی از کسانی که سابقا در خانه خاندان وحی خدمت می کرد دچار مشکل مالی شده بوده و برای کمک گرفتن نزد امام صادق (ع) آمد . این شخص کسی بود که گاهی شرابخواری می کرد . امام به او کمک کردند و ضمنا بدون اینکه به شرابخواری او تصریح کنند ، به او فرمودند :
« فلانی ! کار خوب از هر کس باشد ، خوب است ، اما اگر از تو سر بزند خوب تر است ، چرا که با ما نسبت داری و کار زشت هم از هر کس باشد ، زشت است اما اگر از تو سر بزند ، زشت تر است ، چرا که با ما نسبت داری »
خدای متعال نیز در کلام خود به همین اصل عنایت فرموده و خطاب به همسران پیامبر می فرماید :
« ای زنان پیامبر ! هر یک از شما مرتکب کار زشت آشکاری شود ، خداوند عذاب او را دو برابر می کند و این کار بر خدا آسان است . و هر کس از شما که فرمان بردار خدا و رسولش شود و کار شایسته کند ، دوبار به او پاداش می دهم و رزقی همراه با بزرگداشت برای او فراهم می کنم . ای زنان پیامبر ! ( بدانید که ) شما همانند زنان دیگر نیستید ، اگر از ( زشتی ها ) پروا کنید .»
جز این نیست که انتساب به پیامبر ولو در این حد که کسی از همسران و فرزندان یا خدمت گزاران پیامبر باشد ، به زشتی و زیبایی کارهایش عمق می دهد و این امر در محضر خداوند پوشیده نیست .
انتساب به پیامبر و اهل بیت از دریچه ولایت و محبت ایشان نیز ، نوعی از وابستگی است که از جهتی قوی تر از رابطه سببی و نسبی می باشد .می توان پذیرفت که همسر یا فرزند کسی موافق مکتب اعتقادی و رفتاری او نباشد ، اما قابل قبول نیست که شیعه ای خود را شیعه بداند ، ولی رابطه خود را از لحاظ عقیدتی و رفتاری از امام خود بریده باشد . به همین جهت از یک شیعه انتظار می رود که بیش از بستگان نسبی و سببی پیامبر و اهل بیت به ایشان شبیه باشند .
حبیب خَثمَعی یکی از شیعیان و یاران امام صادق بود . او می گوید از حضرت صادق (ع) شنیدم که فرمود : « بر شما باد پارسایی و کوشش در اطاعت خدا ! بر سر جنازه ها حاضر شوید و بیماران را عیادت کنید و با مردم در مساجد حضور به هم رسانید ، و برای مردم چیزی را دوست دارید که برای خودتان دوست دارید . آیا شرم نمی کنید یکی از شما شیعیان که همسایه اش حق او را ادا کند ولی او حق همسایه اش را به او نپردازد ؟ »
معاویه بن وهب نیز یکی از شیعیان است او می گوید به حضرت صادق عرض کردم : ما با آن دسته از خویشاوندان و مردمی که با ما آمیزش دارند ، ولی شیعه نیستند ، چگونه رفتار کنیم ؟ فرمود : « نگاه کنید به پیشوایان خود ، آنان که از آنها پیروی می کنید و هر طور آنان رفتار می کنند شما نیز همانطور رفتار کنید ! به خدا سوگند آنها به عیادت بیماران غیر شیعه می روند ، و بر سر جنازه هایشان حاضر می گردند و به سود و زیان آنها ( مطابق حق نه تعصب ! ) گواهی می دهند و امانت های آنها را به آنها بر می گردانند . ( یعنی به این بهانه که آنها عقیده ی درستی ندارند در امانت آن ها خیانت نمی کنند . »
زید شحّام نیز می گوید : حضرت صادق (ع) به من فرمود : « به هر کس از مردم که دیدی از پیروان من است و به گفتار من عمل می نماید ، سلام مرا برسان و بگو من شما را سفارش می کنم ه نسبت به خدای عزوجل تقوی داشته باشید و در دین خود پارسا باشید و در راه خدا زحمت بکشید . من شما را به راستگویی و اداء امانت و طولانی نمودن سجده و نیکی با همسایه سفارش می کنم ، زیرا محمد (ص) همین دستورات را آورده است . هر که به شما امانت سپرده آن را به او پس بدهید ، نیک رفتار باشذ یا بد کردار ! زیرا رسول خدا (ص) دستور می داد که سوزن و نخ را نیز به صاحبش پس دهید ، و با فامیل خود پیوند داشته باشید ، و به جنازه مردگان آنها ( یعنی غیر شیعه ) حاضر شوید ، بیمارانشان را عیادت کنید ، و حقوقشان را بپردازید ، زیرا هر کس از شما که در دینش پارسا و در گفتارش راستگو باشد و امانت را به صاحبش بر گر داند و اخلاقش با مردم خوب باشد گویند : این جعفری است است و این مرا شاد می کند و از جانب چنین شخصی شادی در ( دل ) من پدید آید . آنها می گویند : تربیت جعفر بن محمد چنین است . به خدا سوگند پدرم برای من نقل کرد که هر یک از شیعیان علی (ع) که در قبیله ای بود ، زینت آن قبیله به شمار می رفت و از همه آنها در پرداخت امانت بهتر بود ، و همه اهل قبیله وصیت ها و سپرده هایشان را به او می سپردند و چون از آنها درباره او پرسش می کردی می گفتند : کیست که مثل فلان کس باشد ؟ او در پرداخت امانت و راستگویی از همه ما بهتر است . »
از امام صادق (ع) در باره حفظ آبروی اهل بیت (ع) عبارت معروفی نقل شده است که : « برای ما زینت باشید و مایه ننگ ما نشوید . »
روایات متعددی هم موجود است که آن بزرگواران فرموده اند محبت و گرایش دیگران را به ما نه با زبان بلکه با دقت در اعمالتان ایجاد کنید . به عنوان نمونه از امام صادق (ع) نقل شده که ایشان فرمودند :
« مردم را با غیر زبان هایتان ( به مذهب خویش ) دعوت کنید . چنان باشید که از شما وَرَع ( یعنی خویشتنداری نسبت به گناهان ) و تلاش و نماز و نیکی ببینند که همین ، دعوت کننده آنها است . »
در خبر صحیحی از همان بزرگوار روایت شده که به یکی از شیعیان فرمود : « برتو باد خداترسی ، ورع ، تلاشگری ، راستگویی ، امانتداری ، خوش اخلاقی و همسایه داری ! مردم را با غیرزبان هایتان به خودتان دعوت نمایید ، زینت (ما) باشید و ننگ (ما) نباشید ، و بر شما باد طولانی کردن رکوع و سجود . »
همه این احادیث دلالت دارد بر اینکه رفتار درست ما شیعیان در گرایش دیگران به مکتب اهل بیت تاثیر مثبت دارد و خواه و ناخواه آبروی امام زمان (ع) در جامعه ( چه جامعه محلی مان و چه جامعه جهانی ) در گرو رفتار ما و دیگر کسانی است که به ایشان منتسب اند . از این رو سزاوار است که به درستکاری و پرهیز جدی از زشتی ها پیش از پیش روی بیاوریم و برای تلاشمان در این مورد دو نیت داشتا باشیم :
نیت اول اینکه به خوبی ها روی آوریم چون خوبند و از زشتی ها بپرهیزیم چون زشتند و نیت دوم اینکه به خوبی ها روی آوریم چون رفتار خوب از ناحیه دوستداران امام زمان ، مایه آبروی آن حضرت و در حکم یاری ایشان است و از زشتی ها بپرهیزیم چرا که رفتار زشت امام زمانی ها ، مایه آبروریزی برای آن بزرگوار و موجب تضعیف موقعیت اجتماعی ایشان است .
خوشا به حال ما اگر با دقت در رفتارمان یار امام زمان (ع) و مایه زینت و عزت آم مولا باشیم و وای به حال ما اگر با بی بندوباری و هرزگی مایه عار و ننگ امام عصر (ع) و باعث سر شکستگی ایشان در اجتماع گردیم .
بیایید شیعه راستین آن بزرگواران و مؤمن حقیقی به دعوت آنان باشیم . چنان باشیم که آنها از ما انتظار دارند و در این راه با استعانت از خداوند ، بر خودمان سخت بگیریم و به تلاش و خویشتنداری ادامه دهیم . باشد که چنان گردیم که یار را پسند است .
پایان مقاله را به کلامی دیگر از امام صادق اختصاص می دهیم ، تا سرلوحه عمل ما در یاری امام عصر و مکتب ایشان از طریق نیک رفتاری باشد . آن حضرت فرمودند :
« ما کسی را مؤمن نمی شماریم مگر اینکه خواهان و پیرو مکتب ما باشد . توجه کنید که البته بخشی از گرایش و پیروی از مکتب ما « خویشتنداری » و « پرهیزگاری » است . پس خود را به آن زینت دهید که در این صورت خدای تعالی بر شما رحمت آرد و به وسیله خویشتنداری خود ، دشمنان ما را در رنج اندوه قرار دهید که خداوند شما را سرافراز سازد . »
